Ergenlik Döneminde Cinsellik

“Bu hassas döneme girdiğinde sadece vücudu değil, tüm hayatı değişiyor; hayatını düzene koyması için yolunuz yine iletişimden geçiyor.”

Ergenlik döneminde genç, hangi değişimler içine girer?

Ergenliğin başlaması ile birlikte gençte bedensel ve ruhsal değişimler yaşanmaya başlanır. Bu değişim süreci kişiye özel olarak gelişmekle birlikte ortak özellikler de taşır. Kız ve erkek çocuklar bedeninin bazı bölgelerinde değişiklikler hisseder ve gözler. Bu değişikliklerin bir bölümü gencin cinsellik ile ilgili düşüncelerinin oluşmasında önemli rol oynar. Bedende var olan bu farklılıklar bir yandan gencin büyüme ile ilgili istek ve arzusunu kamçılarken, diğer yandan ne olacağını bilmeyen genç için hayli ürkütücü de olabilir. Yaşanan bedensel değişimlere paralel olarak karşı cinse karşı ilgide artma ve cinsel duyguların gelişmesi süreci başlar. Cinsel haz duygusunu öğrenmek ergen için şaşırtıcı bir o kadar da gururu vericidir. Bu karmaşa bazen ergeni hayli huzursuz eder. Ergen bedensel değişiklikler ile birlikte duygusal olarak da değişim süreci yaşar. Duygulardaki ani iniş ve çıkışlar, kendini ispatlamaya yönelik başkaldırılar ve özgürlük arayışları ergenlik dönemin ortak özelliklerindendir.

“Duygulardaki ani iniş ve çıkışlar, kendini ispatlamaya yönelik başkaldırılar ve özgürlük arayışları bu dönemin ortak özellikleridir.” 

Cinselliği hangi yaşlardan itibaren ve nasıl keşfeder?

Cinsel davranışlar ergenin hormonal uyarıların etkisi altına girmesiyle başlar. Bu dönem çocukluktan erkekliğe yada kadınlığa adım atma dönemidir ve genellikle 12-15 yaş arasını kapsar. Bedendeki değişim ve sonuçta fizyolojik olarak haz duygusunun oluşması ergenin öncelikle kendisini keşfetmesi sonucunu doğurur. Cinsel düşünceler oluşmasıyla ilk mastürbasyon yaşanır ve erişkinlerdekine benzer cinsel fanteziler oluşturulur.

Cinsellikle ilgili sık yaşanan problemler nelerdir? Nasıl çözülmesi gerekir?

Ergen bedensel değişimleri anlamada zorlanır; doğru ve sağlıklı bilgiye ulaşamaz ise bocalama ve hayal kırıklıkları yaşar. Var olan dürtüsel artış onu bilmediklerini öğrenme konusunda hayli zorlar. Bu nedenle ergen çevresini yakından inceleme altına alır. Bu konudaki her konuşmaya kulak kabartır, her yazıyı okumaya çalışır, her görüntü onun ilgisini çeker. Bilgilenme çabası içindeki ergen iletişim araçlarını kullanmaya başlar. Günümüzde iletişim araçlarının çokluğu ve sınırsızlığı nedeniyle ergen kendisi için ciddi riskler taşıyan yanlış ve çarpık bilgilenmelere kolayca ulaşabilir. Ergenin cinsellik ile ilgili yaşadığı en sık sorun yanlış ve çarpık bilgilenmeler ve bunun sonucunda oluşan korku, kaygı ya da tam tersi pervasızca gerçekleştirilen cinsel davranışlardır.

Kızların ve erkeklerin cinselliği keşfinde görülen farklar nelerdir?

kız ve erkek çocuklarda öncelikle bedensel değişimler farklılık gösterir. Kız ergende cinsel gelişme daha erken yaşta başlar. Öncelikle kızlar görünümünden rahatsız olurlar. İlk adet, hazırlıksız ve bilgisiz yakalar ise kız ergen için bir şok etkisi yaratabilir. Erkek ergen, toplumsal baskılardaki farklılık nedeniyle bilgiye daha kolay ulaşır. Eylemlerinde görece rahat ve pervasız olabilir. Bu nedenle riskli eylemlere girme olasılığı daha fazladır.

Bu dönemde bastırılan cinsellik ileride ne gibi sorunlara yol açabilir?

Ergen, bu yoğun döneminde kendini rahatlatacak çıkış yollarlı arar. Cinselliği salt cinsel birleşme olarak algılama yanlışına düşebilir. Bu yanlışa düşmede yanlış bilgi kaynaklarına ulaşma ve bastırılma büyük rol oynar. Ergenin baskı altına alınması erişkin dönemde, karşı cins ile ilişkilerine olumsuz olarak yansıyacaktır.

Cinselliğin yoğun yaşandığı veya saplantı haline getirildiği durumlarda ne yapılabilir?

Bazen ergen için cinsel duygular ve bunların tatmini yaşamın merkezi haline gelebilir. Bunun temelde iki nedeni vardır. Birincisi yoğun çevresel baskı ve yasaklamalar altında kalan ergen sıkıntı ve gerginliği böylece atma yoluna gidebilir. İkincisi ese çok sık mastürbasyon örneğinde olduğu gibi cinsel boşalmanın saplantı halini almasıdır. Böyle bir durumda ergen günde defalarca mastürbasyon yapar ya da her fırsatta cinsel konulara yönelir. Bu iki durumda da ergenin yaşamı kısıtlanır. Bu düşüş genci demoralize ettiğinden gerginlik artar. Gerginlik ise takıntıları arttırarak kısır döngü oluşturur. Böyle bir durumda mutlaka psikiyatrik yardım almak gerekir.

Anne babalar ne yapmalıdır?

Görmezden gelmeyin Anne babalar çocuktaki cinsel gelişmeyi görmezden gelerek sorumluluktan kaçamazlar. Ergenin en sağlıklı ve doğru bilgiye ulaşma kaynağı anne babadır. Kız çocuklar için anne, erkek çocuklar için ise baba var olan korku ve kaygıları azaltacak doğru bilgiyi ergene ulaştırmak zorundadırlar.

Onunla konuşun Genellikle ebeveyn çocuğunun büyüdüğünü kabul etme zorluğu ve konunun hassasiyeti nedeniyle ergenle konuşmaktan kaçınır. Onun soru sormasını bekler. Oysa ebeveyne böyle bir konuda çocuğu ile konuşmak ne kadar zor geliyor ise ergen için bu zorluk daha fazla geçerlidir. Öyle ise öncelikle ergenin bedensel değişimleri doğru algılaması ve cinsel davranışları doğru yorumlaması için sağlıklı bilgiye ihtiyaç vardır. Bu ihtiyaç eğer anne baba tarafından karşılanmaz ise ergen çok farklı kaynaklardan bilgilenme çabası içine girecektir. Bu bilgilerin doğruluğu karşısında ise yorum yapma şansımız olmayacaktır.

Dengeli davranın İki uç yaklaşım sonuçta aynı noktada birleşerek ergenin cinsel davranışlarında yanlışlara yol açabilir. Bunlardan biri aşırı baskıcı ve yasaklayıcı tutumdur. Böyle bir aile içinde çocuk cinsellik ile ilgili hiçbir düşünce ve duygusunu ifade edemez. Bu konuda soru soramaz. Ergenin özel yaşamı yoktur. Diğeri ise aşırı serbest ve denetimsiz tutumdur. Ebeveyn ergen ile sınır tanımadan mahremiyete özen göstermeden konuşur. Ergen cinsel davranışların riskleri konusunda uyarılmaz. Cinsel davranışlar büyümenin gereği gibi sunulup denetimsizce teşvik edilir. Bu iki tutumda da ergenin cinsel yaşantısının doğallıktan sapma riski vardır. Bireysel mahremiyete özen gösteren anne babalar çocuklarını doğru ve sağlıklı bilgilendirerek cinsel eylemlerin sınırlarını gösterir ve riskleri tanıtırlar. Böylece ergen denetlenme duygusunu yaşamadan kendini denetleyebilecektir.

Önemli olan ebeveynin anlatılması ve paylaşılması en zor konularda bile çocuğu ile konuşabilecek derecede sağlıklı iletişim kurabilmesidir.